6.3 วิธีเลือกซื้อระนาดเอก
การเลือกซื้อระนาดเอกควรพิจารณาในเรื่องดังต่อไปนี้
1. ลักษณะรูปร่างของผืนระนาดเอกที่ดี
สิ่งแรกที่ควรพิจารณาคือ
ผืนระนาดเอก เพราะเป็นส่วนที่ทำให้เกิดเสียง ระนาดเอกจะมีเสียงไพเราะหรือไม่ขึ้นอยู่กับผืนระนาดเป็นส่วนใหญ่
ข้อที่ควรพิจารณาดูคือ
- ผืนระนาดไม่ หนา หนัก
หรือ บาง เบา จนเกินไป
- ลูกระนาดแต่ละลูกควรเหลามาจากไม้ท่อนเดียวกัน
สังเกตได้จากลายไม้ ที่ควรจะคล้ายคลึงกันเพื่อให้ผืนระนาดแลดูสวยงาม นอกจากนั้นลูกระนาดเอกที่เหลามาจากไม้ท่อนเดียวกันยังมีผลทำให้สีสันของเสียงในการบรรเลงใกล้เคียงกันด้วย
- ควรเลือกซื้อผืนระนาดเอกที่ทำด้วยไม้ที่ค่อนข้างแก่จัดเพราะเนื้อไม้จะแกร่ง
แต่ถ้าเป็นไม้ที่แก่จัดเกินไปก็ไม่ดีเพราะอาจจะแตกชำรุดได้ง่าย
- ถ้าเป็นผืนระนาดเอกที่ทำจากไม้ไผ่ควรเลือกผืนที่มีเสี้ยนดำละเอียด
เพราะมีความทนทานและให้เสียงที่หวานไพเราะ
- ถ้าเป็นไม้เนื้อแข็งเช่นไม้ชิงชันควรหลีกเลี่ยงผืนที่มี
ตาไม้ หรือ กระพี้ไม้
- ควรเลือกผืนระนาดเอกที่เนื้อไม้แห้งสนิท
(คือไม้ที่อยู่ตัวแล้วซึ่งได้ผ่านกรรมวิธีต่างๆดังที่กล่าวในขั้นตอนของการทำผืนระนาดเอก)
- ควรเลือกผืนระนาดเอกที่ไม่ได้ถ่วงตะกั่วมากหรือน้อยเกินไป
เพราะจะมีผลต่อความดัง กังวานของเสียง
- รูสำหรับร้อยเชือกไม่ใหญ่หรือเล็กเกินไปและเจาะรูไล่ระดับกันอย่างเป็นระเบียบ
- ตรวจดูความเรียบร้อยและความประณีตในการเหลาไม้
การขัดผืน รวมถึงการทาน้ำมันเคลือบไม้ต้องเท่ากันและไม่หนาจนเกินไปเพราะอาจจะทำให้เสียงอับ
2. ลักษณะของเสียงระนาดเอกที่ดี
- เสียงระนาดดังกังวาน มีความโปร่งใส
หนักแน่น คมชัด มีความกังวานเท่ากันทุกลูกไม่อับทึบ ทดสอบการตีระนาดทั้งไม้นวม
และไม้แข็ง (ในกรณีที่เสียงอับ ทึบ อาจเกิดจากการติดตะกั่วถ่วงระนาดไม่ดี)
- ความกังวานของเสียงระนาดในการตีแต่ละเสียงจะต้องไม่ดังกังวานนานจนเกินไปเพราะจะทำให้เกิด
เสียงก้อง ไม่คมชัด และรบกวนโสตประสาทในขณะที่บรรเลงโดยเฉพาะเมื่อตีเก็บหรือบรรเลงเพลงเร็วๆ
นอกจากนั้นการเลือกซื้อผืนระนาดเอกควรคำนึงถึงเครื่องดนตรีชนิดอื่นที่จะบรรเลงร่วมกันเป็นวง
เช่น ระนาดทุ้ม ฆ้องวง
ควรจะมีเนื้อเสียง ความดัง ความคมชัด ที่เหมาะสมใกล้เคียงกัน เพื่อให้การบรรเลงรวมวงมีคุณภาพเสียงดีที่สุด
3. การเลือกซื้อรางระนาดเอก
เนื่องจากรางระนาดเอกมีหลากหลายรูปแบบและมีความแตกต่างกันในด้านวัสดุ
และลักษณะของไม้ที่ใช้ การแกะสลักลวดลาย ประดับติดกระจก เป็นต้น ดังนั้นการเลือกซื้อก็ขึ้นอยู่กับ
รสนิยม ความชอบ และ ทุนทรัพย์ของผู้ซื้อ อย่างไรก็ตามลักษณะของรางระนาดเอกที่ดีนั้นสามารถสังเกตได้จาก
- ตัวรางระนาดทำด้วยไม้เนื้อแข็ง
- กระพุ้งของรางจะป่องออกเล็กน้อยเพื่อความก้องกังวานของเสียง
(บางท่านเรียกรางชนิดนี้ว่า รางอ้วน)
- รางระนาดมีความแข็งแรงทนทาน
คิ้ว โขน ฐานระนาดมั่นคง ได้รูปทรง สัดส่วน สวยงามปราณีต
- ความโค้งของรางต้องได้ส่วนพอดีไม่โค้งมากหรือน้อยเกินไปเพราะมีผลต่อเสียง
และการบรรเลง
- ตะขอที่ใช้แขวนเชือกร้อยลูกระนาดอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสม
เมื่อแขวนผืนระนาดแล้วผืนจะโค้งตามขอบรางได้ส่วนกันพอดี ไม่สูงหรือต่ำจนเกินไป
- ความยาวของรางระนาดต้องเหมาะสมกับความกว้างยาวของผืนระนาด
